रायगड (pragatbharat.com) : ६ जून १६७४ रोजी किल्ले रायगडावर गागाभट्टांच्या उपस्थितीत छत्रपती शिवाजी महाराजांचा वैदिक पद्धतीनुसार अत्यंत दिमाखात पहिला राज्याभिषेक पार पडला होता. या सोहळ्याने हिंदवी स्वराज्याला अधिकृत सार्वभौमत्व मिळाले. मात्र, या ऐतिहासिक सोहळ्यानंतर अवघ्या १२ दिवसांतच, म्हणजेच १७ जून १६७४ रोजी शिवरायांचे मुख्य छत्र हरपले आणि राजमाता जिजाऊ साहेबांचे निधन झाले. या दुःखापाठोपाठ स्वराज्यात काही अनपेक्षित आणि अशुभ घटना घडल्यामुळे तत्कालीन जनमानसात आणि काही मंत्र्यांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले होते.
जनतेच्या समाधानासाठी निश्चलपुरी गोसावी यांच्या मार्गदर्शनात दुसरा राज्याभिषेक: अशा कठीण प्रसंगी जनतेमध्ये पसरलेला संभ्रम आणि भीती दूर करण्यासाठी, तसेच तत्कालीन शाक्त (तांत्रिक) पंथाच्या विचारांचा आदर राखण्यासाठी छत्रपती शिवाजी महाराजांनी एक अत्यंत धोरणात्मक निर्णय घेतला. पहिल्या राज्याभिषेकानंतर बरोबर ८ दिवसांनी, म्हणजेच १४ जून १६७४ (काही ऐतिहासिक नोंदीनुसार २४ सप्टेंबर १६७४) रोजी शिवरायांनी तंत्रशास्त्राचे थोर पंडित निश्चलपुरी गोसावी यांच्या मार्गदर्शनाखाली ‘तांत्रिक-शाक्त’ पद्धतीने आपला दुसरा राज्याभिषेक करून घेतला.
या दुसऱ्या राज्याभिषेकामुळे राज्यातील सर्व पंथांच्या आणि विचारसरणीच्या जनतेला राजा आपला वाटला, तसेच स्वराज्यावरील कथित अरिष्टांचे सावटही दूर झाले. शिवरायांचा हा निर्णय त्यांच्या अफाट राजकीय दूरदृष्टीचे, प्रजाहितदक्षतेचे आणि सर्वसमावेशकतेचे उत्तम उदाहरण मानला जातो.
