मुंबई (pragatbharat.com) : सध्याच्या डिजिटल युगात लहान वयातच मुलांचा इंटरनेट आणि सोशल मीडियावरील वावर प्रचंड वाढला आहे. या वाढत्या वापरासोबतच ऑनलाईन फसवणूक आणि सायबर गुन्ह्यांचा धोकाही वाढला आहे. या पार्श्वभूमीवर, ‘महाराष्ट्र सायबर’ (Maharashtra Cyber) विभागाने शालेय विद्यार्थ्यांमध्ये सायबर जनजागृती आणि डिजिटल सुरक्षितता वाढवण्यासाठी एक अत्यंत महत्त्वाचा पाऊल उचलले आहे. राज्य सायबर विभागाने ‘एल.बी. ट्रस्ट’ अंतर्गत कार्यरत असलेल्या ‘व्हॉट नाऊ’ (What Now) या उपक्रमासोबत विशेष भागीदारी करत, संपूर्ण राज्यातील शाळांमध्ये सायबर सुरक्षा मोहीम राबवण्याची घोषणा केली आहे.
पायलट प्रोजेक्टद्वारे १,००० हून अधिक विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन या उपक्रमाची सुरुवात म्हणून नुकताच मुंबईतील सरकारी आणि खाजगी अशा ६ प्रमुख शाळांमध्ये एक पायलट प्रोजेक्ट राबवण्यात आला. यामध्ये इयत्ता ६ वी ते ८ वीच्या विद्यार्थ्यांना ऑनलाईन सुरक्षिततेचे व्यावहारिक धडे देण्यात आले. या मोहिमेत १,००० हून अधिक विद्यार्थी आणि ३४ शिक्षकांनी उत्साहाने सहभाग नोंदवला. या सत्रांमध्ये विद्यार्थ्यांना सायबर बुलिंग (Cyberbullying), ऑनलाईन गेमिंगमधील धोके, सोशल मीडियाचा गैरवापर, डिजिटलचे व्यसन, प्रायव्हसी प्रोटेक्शन आणि ओटीपी (OTP) फ्रॉड यांसारख्या गंभीर विषयांवर सविस्तर मार्गदर्शन करण्यात आले.
‘१९३०’ सायबर हेल्पलाईन नंबरबाबत विशेष जागृती या संपूर्ण मोहिमेदरम्यान एक महत्त्वाची गोष्ट समोर आली की, बहुतांश विद्यार्थ्यांना राष्ट्रीय सायबर गुन्हे हेल्पलाईन क्रमांक ‘१९३०’ (Cyber Helpline 1930) बद्दल कोणतीही माहिती नव्हती. या सत्रांनंतर विद्यार्थ्यांना ऑनलाईन फसवणूक झाल्यास त्वरित तक्रार कशी करावी आणि आपत्कालीन परिस्थितीत कशी मदत मिळवावी, याचे प्रशिक्षण देण्यात आले. सायबर गुन्ह्यांची माहिती तात्काळ दिल्यास आर्थिक नुकसान टाळणे आणि सायबर गुन्हेगारांचा माग काढणे सोपे होते, असे अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले.
शालेय अभ्यासक्रमात सायबर सुरक्षेचा समावेश करण्याची मागणी इंटरनेटच्या वाढत्या अवलंबित्वामुळे भविष्यातील पिढीला सुरक्षित ठेवण्यासाठी सायबर सुरक्षेचा विषय शालेय अभ्यासक्रमात (School Curriculum) औपचारिकपणे समाविष्ट करावा, अशी आग्रही मागणी महाराष्ट्र सायबर विभागाने केली आहे. लहान वयातच डिजिटल साक्षरता मिळाल्यास मुले ऑनलाईन धोके ओळखण्यास सक्षम बनतील. शिक्षकांनी आणि शाळा प्रशासनानेही या उपक्रमाचे स्वागत केले असून, अशा स्वरूपाच्या कार्यशाळा राज्यभरातील प्रत्येक शाळेत आयोजित केल्या जाव्यात, अशी अपेक्षा व्यक्त केली आहे.