पणजी (pragatbharat.com) : भारतातील सर्वात सुंदर आणि निसर्गरम्य राज्यांपैकी एक असलेल्या गोवा राज्यासाठी आजचा दिवस अत्यंत महत्त्वाचा आहे. दरवर्षी ३० मे हा दिवस देशभरात ‘गोवा राज्य स्थापना दिन’ (Goa Statehood Day) म्हणून मोठ्या अभिमानाने साजरा केला जातो. आजच्याच दिवशी गोव्याला केंद्रशासित प्रदेशातून स्वतंत्र राज्याचा दर्जा मिळाला होता आणि गोवा हे भारतीय संघराज्याचे २५ वे राज्य बनले होते.
दीर्घ संघर्ष आणि मुक्तीचा इतिहास: भारत देशाला १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी ब्रिटीश राजवटीपासून स्वातंत्र्य मिळाले, तरीही गोवा मात्र पोर्तुगीजांच्या गुलामगिरीतच अडकलेला होता. पोर्तुगीजांनी गोव्यावर तब्बल ४५१ वर्षे राज्य केले. शेवटी, भारतीय लष्कराने १९ डिसेंबर १९६१ रोजी ‘ऑपरेशन विजय’ (Operation Vijay) राबवून गोव्याला पोर्तुगीजांच्या तावडीतून मुक्त केले. त्यामुळे दरवर्षी १९ डिसेंबर हा दिवस ‘गोवा मुक्ती दिन’ म्हणून साजरा केला जातो.
केंद्रशासित प्रदेश ते स्वतंत्र राज्य: पोर्तुगीज राजवटीतून मुक्त झाल्यानंतर सुरुवातीला गोवा, दमण आणि दीव यांना एकत्रित करून एक केंद्रशासित प्रदेश बनवण्यात आले होते. त्यानंतर गोव्याला स्वतंत्र राज्याचा दर्जा मिळावा यासाठी स्थानिक जनतेने आणि नेत्यांनी मोठा संघर्ष केला. अखेर ३० मे १९८७ रोजी गोव्याला पूर्ण राज्याचा दर्जा देण्यात आला, तर दमण आणि दीव हे केंद्रशासित प्रदेश म्हणून कायम राहिले. गोव्याचे पहिले मुख्यमंत्री म्हणून प्रतापसिंह राणे यांनी कार्यभार सांभाळला होता.
आर्थिक प्रगती आणि पर्यटनाचे जागतिक केंद्र: स्वतंत्र राज्य बनल्यापासून गोव्याने सर्वच क्षेत्रांत अभूतपूर्व प्रगती केली आहे. आज २०२६ मध्ये, गोवा हे केवळ भारतातीलच नव्हे, तर जगातील अग्रगण्य पर्यटन स्थळ बनले आहे. येथील दरडोई उत्पन्न (Per Capita Income) देशात सर्वाधिक असलेल्या राज्यांच्या यादीत अग्रस्थानी आहे. आपली समृद्ध संस्कृती, ऐतिहासिक चर्च, सुंदर समुद्रकिनारे आणि वैशिष्ट्यपूर्ण जीवनशैली यांच्या जोरावर गोव्याने जागतिक नकाशावर आपली स्वतंत्र ओळख निर्माण केली आहे.
