झाबुआ/मुंबई (pragatbharat.com) : भारतीय पोल्ट्री बाजारात आणि शेतीपूरक व्यवसायात सध्या एका खास कोंबडीची प्रचंड क्रेझ पाहायला मिळत आहे. या कोंबडीला ‘ब्लॅक डायमंड’ (Black Diamond) म्हणून ओळखले जाते, जिचे नाव आहे ‘कडकनाथ कोंबडी’ (Kadaknath Chicken). या कोंबडीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे तिचे मांस, त्वचा आणि हाडे देखील पूर्णपणे काळ्या रंगाची असतात. देशभरातील चिकन प्रेमींमध्ये आणि आरोग्याविषयी जागरूक असणाऱ्यांमध्ये या कडकनाथ कोंबडीला दिवसेंदिवस मोठी मागणी राष्ट्रपातळीवर वाढताना दिसत आहे.
कुठे झाली कडकनाथची उत्पत्ती? अत्यंत पौष्टिक असलेल्या या कोंबडीच्या जातीचा उगम प्रामुख्याने मध्य प्रदेशातील झाबुआ आणि धार जिल्ह्यात झाला आहे. येथील आदिवासी भिल्ल आणि भिलाला जमातीच्या संस्कृतीत या कोंबडीला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. स्थानिक भाषेत या कोंबडीला ‘काली मासी’ (काळ्या मांसाची कोंबडी) म्हटले जाते. तिच्या शरीरात ‘मेलेनिन’ नावाचे नैसर्गिक रंगद्रव्य जास्त प्रमाणात असल्याने ती दाट काळ्या रंगाची दिसते. कडकनाथच्या प्रामुख्याने तीन जाती (पूर्ण काळी, सोनेरी आणि पेन्सिल रंग) आढळतात, ज्या हवामानातील कोणत्याही कठीण परिस्थितीत सहज जगू शकतात. या अनमोल वारशाचे संवर्धन करण्यासाठी भारत सरकारने ३० जुलै २०१८ रोजी याला ‘जीआय टॅग’ (GI Tag) ची अधिकृत मान्यता दिली आहे.
हृदयरोग्यांसाठी अमृतासमान आणि आरोग्याचा खजाना: कडकनाथ केवळ चवीच्या बाबतीतच अव्वल नाही, तर ती आरोग्यासाठी औषधी मानली जाते. नेहमीच्या ब्रॉयलर किंवा गावरान चिकनच्या तुलनेत कडकनाथच्या मांसात प्रथिनांचे (Protein) प्रमाण खूप जास्त असते. सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे यात फॅट (चरबी) आणि कोलेस्ट्रॉलचे प्रमाण अत्यंत नगण्य असते. त्यामुळे हृदयविकाराचे रुग्ण, हाय ब्लडप्रेशर आणि मधुमेह (डायबिटीज) असलेल्या लोकांना डॉक्टर कडकनाथ खाण्याचा विशेष सल्ला देतात. शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती (Immunity) वाढवण्यासाठीही हे मांस फायदेशीर आहे.
पोल्ट्री व्यवसायातून शेतकऱ्यांना बंपर नफा: बाजारात ब्रॉयलर कोंबडी स्वस्त मिळत असली, तरी कडकनाथचे औषधी गुणधर्म पाहता तिचे दर अनेक पटीने जास्त असतात. सध्या बाजारात कडकनाथ कोंबडीचा दर ४०० रुपयांपासून ते थेट १००० रुपये प्रति किलोपर्यंत मिळतोय. हीच वाढती मागणी आणि मिळणारा बक्कळ नफा पाहून महाराष्ट्रासह देशभरातील तरुण शेतकरी पोल्ट्री फार्मिंगद्वारे (Poultry Farming) कडकनाथ पालन व्यवसायाकडे मोठ्या प्रमाणावर वळले असून, ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला यातून मोठी गती मिळत आहे.
