मुंबई (pragatbharat.com) : “वाढते प्रदूषण आणि हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर पर्यावरण वाचवणे आणि भूजल पातळी (Groundwater Level) टिकवणे ही आजच्या काळातील सर्वात मोठी गरज बनली आहे. यासाठी पावसाचे वाहून जाणारे पाणी अडवून जमिनीत मुरवणे आणि वाहून जाणारी सुपीक माती थांबवणे आवश्यक आहे. हेच उद्दिष्ट डोळ्यांसमोर ठेवून राज्य शासनाने सुरू केलेल्या ‘गाळमुक्त धरण, गाळयुक्त शिवार’ या महत्त्वाकांक्षी मोहिमेत प्रत्येक नागरिकाने आणि शेतकऱ्याने एकत्र येऊन काम करावे,” असे आवाहन राज्याचे मृद व जलसंधारण मंत्री संजय राठोड यांनी केले आहे.
मृद व जलसंधारण विभागाच्या वतीने संपूर्ण महाराष्ट्रात जलसंधारणाची भरीव कामे केली जात आहेत. या मोहिमेविषयी अधिक माहिती देताना मंत्री संजय राठोड म्हणाले की, राज्यातील विविध तलाव, लघू बंधारे आणि धरणांमध्ये गेल्या अनेक वर्षांपासून मोठ्या प्रमाणावर गाळ साचला आहे. हा गाळ धरणांची पाणी साठवण क्षमता कमी करतो. मात्र, हाच गाळ उपसून शेतात टाकल्यास त्याचे दुहेरी फायदे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला आणि शेतीला मिळणार आहेत.
धरणातील गाळ म्हणजे शेतकऱ्यांसाठी ‘सोनं’: मंत्री राठोड यांनी स्पष्ट केले की, धरणांमध्ये साचलेला गाळ म्हणजे केवळ माती नसून ते एक नैसर्गिक कंपोस्ट खत (Organic Fertilizer) आहे, जे शेतकऱ्यांसाठी सोन्यासारखे मूल्यवान आहे. हा गाळ काढून शेतात टाकल्याने प्रामुख्याने दोन मोठे फायदे होणार आहेत: १. पाणी साठवण क्षमतेत वाढ: धरणांमधील गाळ उपसल्यामुळे धरणांची पाणी साठवण्याची क्षमता लक्षणीयरीत्या वाढेल आणि उन्हाळ्यातही पाणी अधिक दिवस टिकण्यास मदत होईल. २. जमिनीची सुपीकता आणि उत्पादन वृद्धी: हा सुपीक गाळ शेतात पसरवल्यामुळे जमिनीचा कस वाढेल, रासायनिक खतांचा खर्च कमी होईल आणि थेट शेती उत्पादनात वाढ होऊन शेतकरी आर्थिकदृष्ट्या सुखी होईल.
लोकसहभागाचे महत्त्वाचे आवाहन: सध्या संपूर्ण महाराष्ट्रात छोटे-छोटे बंधारे बांधणे, नाल्यांचे खोलीकरण व रुंदीकरण करणे आणि पाण्याचे योग्य नियोजन करण्याचे काम युद्धपातळीवर सुरू आहे. परंतु, हे काम केवळ शासनाचे नसून यामध्ये सामाजिक योगदान आणि लोकसहभाग अत्यंत महत्त्वाचा आहे. “आपण जर आज पाणी आणि माती अडवली, तरच आपली येणारी पिढी सुरक्षित राहील. शेतकऱ्यांच्या जीवनात समृद्धी आणायची असेल, तर जलसंधारणाशिवाय दुसरा पर्याय नाही,” असेही त्यांनी ठामपणे सांगितले.
