मुंबई (pragatbharat.com) : देशात दरवर्षी १६ मे हा दिवस ‘राष्ट्रीय डेंग्यू दिवस’ (National Dengue Day) म्हणून साजरा केला जातो. केंद्रीय आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयाच्या वतीने हा दिवस साजरा करण्याचा मुख्य उद्देश म्हणजे नागरिकांमध्ये डेंग्यू या आजाराविषयी जनजागृती निर्माण करणे आणि पावसाळ्यापूर्वी या आजाराचा प्रसार रोखण्यासाठी प्रतिबंधात्मक उपाययोजना करणे हा आहे. यंदा २०२६ मध्येही संपूर्ण महाराष्ट्र राज्यात आरोग्य विभागाच्या वतीने विविध मोहिमा राबवून नागरिकांना सतर्क राहण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
डेंग्यू कसा पसरतो आणि त्याची लक्षणे: डेंग्यू हा एक विषाणूजन्य आजार असून तो ‘एडिस इजिप्ती’ (Aedes aegypti) नावाच्या डासाच्या दंशामुळे होतो. हे डास प्रामुख्याने स्वच्छ आणि साठलेल्या पाण्यात पैदास करतात. डास चावल्यानंतर साधारणपणे ३ ते १४ दिवसांत याची लक्षणे दिसू लागतात. यामध्ये तीव्र ताप, तीव्र डोकेदुखी, डोळ्यांच्या मागच्या भागात वेदना होणे, स्नायू आणि सांधे दुखी, अंगावर लाल पुरळ (Rashes) येणे आणि अत्यंत थकवा जाणवणे ही मुख्य लक्षणे आहेत. गंभीर रुग्णांमध्ये रक्तबिंबिका (Platelets) झपाट्याने कमी होण्याचा धोका असतो.
आरोग्य विभागाच्या मार्गदर्शक सूचना आणि उपाय: महाराष्ट्र शासनाच्या आरोग्य विभागाने नागरिकांसाठी विशेष नियमावली जाहीर केली आहे. आठवड्यातून किमान एक दिवस ‘कोरडा दिवस’ म्हणून पाळणे अत्यंत आवश्यक आहे, ज्यामध्ये घरातील कुलर, कुंड्यांचे ट्रे, पाण्याच्या टाक्या आणि इतर भांडी रिकामी करून घासून पुसून कोरडी करावीत. घराच्या परिसरात पाणी साठू देऊ नये. डासांपासून संरक्षणासाठी खिडक्यांना जाळ्या बसवणे, डास प्रतिबंधक क्रीम वापरणे आणि झोपताना डासदाणीचा वापर करावा, असा सल्ला डॉक्टरांनी दिला आहे.
स्वतःच्या मनाने औषधोपचार टाळा: सध्याच्या वातावरणातील बदलांमुळे ताप आल्यास अनेक नागरिक थेट मेडिकलमधून औषधे आणून घेतात. मात्र, डेंग्यूच्या संशयास्पद स्थितीत ‘एस्पिरिन’ किंवा ‘आयबुप्रोफेन’ सारखी वेदनाशामक औषधे घेणे अत्यंत घातक ठरू शकते, कारण यामुळे अंतर्गत रक्तस्रावाचा धोका वाढतो. ताप आल्यास त्वरित जवळच्या शासकीय रुग्णालयात किंवा नोंदणीकृत डॉक्टरांकडे जाऊन रक्ताची तपासणी करून घ्यावी, असे आवाहन मुख्य आरोग्य अधिकाऱ्यांनी केले आहे.