नवी दिल्ली (pragatbharat.com) : आज १६ मे रोजी संपूर्ण देशात ‘सिक्कीम राज्य स्थापना दिवस’ (Sikkim Statehood Day) साजरा केला जात आहे. आजच्याच दिवशी, म्हणजे १६ मे १९७५ रोजी सिक्कीम अधिकृतपणे भारतीय संघराज्यात सामील झाले आणि भारताचे २२ वे राज्य बनले. निसर्गाचे वरदान लाभलेले आणि रणनीतिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचे असलेले हे राज्य भारतात कसे समाविष्ट झाले, याचा इतिहास अत्यंत रंजक आणि ऐतिहासिक महत्त्वाचा आहे. Yेंदा २०२६ मध्ये सिक्कीमच्या स्थापनेला ५१ वर्षे पूर्ण होत आहेत.
सिक्कीमचा भारतामध्ये प्रवेश: ऐतिहासिक पार्श्वभूमी १९४७ मध्ये भारत स्वतंत्र झाला, तेव्हा सिक्कीममध्ये ‘चोग्याल’ (Chogyal) राजघराण्याची राजेशाही होती. भारताचे तत्कालीन पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू आणि सिक्कीमचे चोग्याल राजे यांच्यात एक करार झाला होता, ज्यानुसार सिक्कीम भारताचे ‘संरक्षित राज्य’ (Protectorate) बनले. म्हणजेच, सिक्कीमच्या संरक्षण, परराष्ट्र व्यवहार आणि दळणवळणाची जबाबदारी भारत सरकारकडे होती, तर अंतर्गत प्रशासन चोग्याल राजे पाहत असत.
लोकशाहीची मागणी आणि ऐतिहासिक सार्वमत: १९७० च्या दशकात सिक्कीममधील जनतेने राजेशाहीविरुद्ध आवाज उठवत लोकशाहीची मागणी सुरू केली. जनतेचा रोष पाहून चोग्याल राजवट अडचणीत आली. अखेर १९७५ मध्ये सिक्कीमच्या संसदेने (Assembly) राजेशाही संपुष्टात आणून भारतात सामील होण्याचा ठराव मंजूर केला. त्यानंतर सिक्कीममध्ये सार्वमत (Referendum) घेण्यात आले, ज्यामध्ये तब्बल ९७.५५% जनतेने भारतीय संघराज्यात सामील होण्याच्या बाजूने मतदान केले.
संसदेची मंजुरी आणि स्वतंत्र राज्य: जनतेच्या या अभूतपूर्व कौलानंतर, भारतीय संसदेने ३६ वी घटनादुरुस्ती मंजूर केली आणि १६ मे १९७५ रोजी तत्कालीन राष्ट्रपती फक्रुद्दीन अली अहमद यांनी या विधेयकावर स्वाक्षरी केली. अशा प्रकारे चोग्याल राजेशाहीचा अंत होऊन सिक्कीम हे भारताचे एक अभिन्न अंग बनले. आज सिक्कीम हे देशातील पहिल्या क्रमांकाचे १००% सेंद्रिय शेती (Organic Farming) करणारे आणि सर्वात शांत, प्रगतीशील राज्य म्हणून ओळखले जाते.