पुणे (pragatbharat.com) : बदलती जीवनशैली आणि विभक्त कुटुंब पद्धतीमुळे आज समाजात ज्येष्ठ नागरिकांच्या सुरक्षिततेचा आणि सन्मानाचा प्रश्न गंभीर बनत चालला आहे. ज्येष्ठ नागरिकांवर होणारे अन्याय, अत्याचार आणि मानसिक-शारीरिक छळवणुकीला आळा घालण्यासाठी आज, १५ जून रोजी जगभरात ‘जागतिक ज्येष्ठ नागरिक छळवणूक विरोधी जागरूकता दिन’ (World Elder Abuse Awareness Day) पाळण्यात येत आहे. ज्येष्ठांना मानाचे आणि सुरक्षित आयुष्य जगता यावे, यासाठी समाजात जाणीव जागृती निर्माण करणे हा या दिनाचा मुख्य उद्देश आहे.
संयुक्त राष्ट्रसंघाने (UN) २०११ मध्ये या दिवसाला अधिकृत मान्यता दिली. दरवर्षी एका विशिष्ट संकल्पनेवर (Theme) आधारित हा दिवस साजरा केला जातो. आजच्या धावपळीच्या युगात अनेक वृद्ध माता-पित्यांना मुलांकडून किंवा नातेवाइकांकडून उपेक्षा, आर्थिक फसवणूक आणि मानसिक त्रासाला सामोरे जावे लागते. हा छळ केवळ घरापुरता मर्यादित नसून वृद्धाश्रमांमध्ये किंवा सार्वजनिक ठिकाणीही बऱ्याचदा दिसून येतो, ज्यावर सामूहिक पातळीवर आवाज उठवणे गरजेचे आहे.
भारतातील कायदेशीर संरक्षण: भारतात ज्येष्ठ नागरिकांच्या हक्कांचे रक्षण करण्यासाठी केंद्र सरकारने ‘माता-पिता आणि ज्येष्ठ नागरिक निर्वाह व कल्याण कायदा, २००७’ (Maintenance and Welfare of Parents and Senior Citizens Act) लागू केला आहे. या कायद्यांतर्गत जर मुलांनी किंवा वारसांनी वृद्ध माता-पित्यांचा सांभाळ केला नाही, तर त्यांच्यावर कायदेशीर कारवाई होऊ शकते. तसेच, महाराष्ट्र शासनाकडून ज्येष्ठ नागरिकांसाठी हेल्पलाइन क्रमांक १४५६७ (Elderline) सुरू करण्यात आला आहे, ज्याद्वारे पीडित ज्येष्ठांना मोफत कायदेशीर सल्ला, मानसिक आधार आणि तातडीने मदत पुरवली जाते.
